نقد و بررسی آواتار

در قرن بیست‌و‌دوم، یک تفنگدار دریایی به‌نام جیک سالی که از ناحیه پاها فلج شده، برای مأموریتی ویژه‌ی نظامی به قمر پاندورا اعزام می‌شود. آواتار (Avatar) داستان همین مأموریت است؛ جایی که جیک میان اطاعت از دستورات سازمانی و محافظت از یک تمدن بیگانه به‌نام ناوی گرفتار می‌شود. این فیلم محصول سال ۲۰۰۹ به‌کارگردانی جیمز کامرون است و با امتیاز ۹٫۳ از ده، یکی از بالاترین امتیازهای میان فیلم‌های خارجی دوبله‌شده‌ی مایاوا را دارد. آواتار به‌صورت رایگان و با دوبله‌ی مایاوا قابل تماشاست.

پاندورا در آواتار یک قمر پوشیده از جنگل است که بومیانش، موجوداتی آبی‌رنگ و بلندقامت به‌نام ناوی هستند. جیک برای نفوذ به جامعه‌ی آن‌ها از یک «آواتار»، یعنی بدنی مصنوعی و شبیه ناوی، استفاده می‌کند. هرچه بیشتر در میان ناوی‌ها زندگی می‌کند، فاصله‌اش با دستورات سازمانی که او را فرستاده بیشتر می‌شود و همین فاصله، نقطه‌ی شروع تمام تصمیم‌های سخت فیلم است.

کشمکش بین وظیفه و وفاداری همان چیزی است که آواتار را از یک فیلم اکشن ساده فاصله می‌دهد. پاندورا فقط پس‌زمینه‌ی ماجرا نیست؛ خودش یک طرف دعوا است و هر قدم جیک در این دنیا، تصمیمی را که باید بگیرد سخت‌تر می‌کند.

به همین دلیل، آواتار را بیشتر یک درام شخصیت‌محور با بدنه‌ای از اکشن و ماجراجویی می‌شناسند، نه فقط یک نمایش دیداری بزرگ. طراحی دنیای پاندورا، از جنگل‌های درخشان تا موجودات بومی‌اش، در خدمت همین کشمکش داستانی قرار گرفته، نه فقط تماشایی بودن تصویر.

مدت زمان فیلم ۱۶۲ دقیقه است و همین زمان طولانی به کارگردان اجازه می‌دهد پاندورا را قدم‌به‌قدم بسازد، پیش از آنکه نبرد نهایی فیلم شروع شود. این ریتم آرام‌تر در آغاز، دلیلی است که آواتار را از یک اکشن سریع و سطحی متمایز می‌کند و مخاطب را واقعاً وارد دنیای ناوی می‌کند، نه فقط ناظر یک جنگ از بیرون.

سم ورثینگتون (Sam Worthington) در نقش جیک سالی، محور اصلی داستان آواتار است و همین نقش را در هر سه فیلم مجموعه، یعنی آواتار، آواتار: راه آب و آواتار: آتش و خاکستر، تکرار کرده. حضور پیوسته‌ی او در سه فیلم، یکی از عواملی است که این مجموعه را از نگاه مخاطب یک‌دست نگه داشته.

زوئی سالدانا (Zoe Saldaña) هم مانند سم ورثینگتون در هر سه فیلم مجموعه‌ی آواتار حضور دارد و یکی از بازیگران ثابت این دنیا در طول بیش از یک دهه است. تداوم حضور او کنار ورثینگتون، یکی از نقطه‌های اتصال داستانی سه فیلم به یکدیگر است.

سیگورنی ویور (Sigourney Weaver)، بازیگر متولد سال ۱۹۴۹ که برای فیلم‌هایی مانند بیگانگان، آوار و شکارچیان روح شناخته می‌شود، هم کنار جیمز کامرون در آواتار و هر دو دنباله‌اش حاضر است. همکاری طولانی او با این کارگردان، یکی از ثابت‌های این مجموعه به شمار می‌رود. استیون لانگ (Stephen Lang) چهارمین بازیگر اصلی ثابتی است که در هر سه فیلم دیده می‌شود.

ثبات تیم بازیگران اصلی در کنار افزایش تدریجی مدت زمان هر فیلم، نشان می‌دهد سازندگان مجموعه با هر قسمت دنیای پاندورا را گسترده‌تر کرده‌اند؛ از ۱۶۲ دقیقه در فیلم اول تا ۱۹۲ دقیقه در راه آب و ۱۹۸ دقیقه در آتش و خاکستر.

آواتار برای کسانی مناسب است که دنبال یک تجربه‌ی اکشن و ماجراجویی در مقیاس بزرگ هستند، نه یک درام آرام و کم‌حادثه. طراحی دنیای پاندورا و کشمکش اصلی داستان، آن را برای علاقه‌مندان به علمی‌تخیلی و فیلم‌های اکشن جهان‌محور جذاب می‌کند.

اگر قصد دنبال‌کردن کل مجموعه را دارید، همین فیلم بهترین نقطه‌ی شروع است، چون هر دو دنباله مستقیماً روی همین داستان ساخته شده‌اند و بدون دیدن فیلم اول، همذات‌پنداری با خانواده‌ی جیک و نیتیری در دنباله‌ها سخت‌تر می‌شود. امتیاز ۹٫۳ از ده هم نشان می‌دهد این فیلم، برخلاف بسیاری از دنباله‌سازی‌های بزرگ هالیوودی، همچنان برای مخاطب تازه جای شروع خوبی است. هر سه فیلم مجموعه روی مایاوا با دوبله در دسترس هستند و دیدن آن‌ها به ترتیب تولید، تجربه‌ی یک‌دست‌تری از این دنیا می‌دهد.